Van hoofddeksels naar brillen

Hoe genereer, bespreek en beoordeel je oplossingen en ideeën in een teambijeenkomst?

Edward de Bono heeft hiervoor de Zes Denkende Hoofddeskels ontwikkeld. Voor een workshop heb ik een variant bedacht, gebaseerd op brillen. Brillen zijn een metafoor voor 'perspectief', waar hoeden eerder staan voor 'rol'. Subtiel verschil misschien, maar ach...

Het idee is dat je vanuit je bril ideeën en oplossingen inbrengt én dat je vanuit die bril reageert op inbreng van anderen.

In dit bestand heb ik zes brillen uitgewerkt. Goede suggesties zijn welkom, vanuit de roze, zwarte, 3D-, groene, rode of blauwe bril! De opbrengst wordt gedeeld.

Labels:

'n Avondje HapSnapShots

Op dinsdag 9 oktober verzorgde het Nederlands Netwerk voor Open en Afstandsleren een middag/avond rond leren met ict. Twee van mijn favoriete edubloggers (Wilfred Rubens en Willem Karssenberg) op het programma en een veelbelovende locatie (School voor de Toekomst, Den Bosch)... genoeg reden erbij te zijn.

Het werd een bijzondere netwerkbijeenkomst, met korte presentaties van 25 minuten (Master Shots) en 10 minuten (Hot Shots), afgewisseld met muziek van Trio Klater en lekkere hapjes, verzorgd door studenten van het Bossche ROC.

Wat ik vooral mee heb genomen van de presentaties en gesprekjes tijdens de bijeenkomst is dat we nog veel meer kennis moeten gaan delen, en dan in vormen die toegankelijk zijn, los van allerlei ict-tools. Nog te vaak wordt er content gemaakt die exclusief gekoppeld is aan een systeem. Content en systemen moeten juist los van elkaar bestaan, zodat je een bron kunt raadplegen in meerdere systemen en dat systemen voor hun specifieke gebruikers optimaal toegang bieden tot meerdere bronnen in de open ruimte van het web. Dat leidt niet tot chaos, want kwaliteit komt vanzelf bovendrijven als de community beoordeelt.

De meest verrassende presentatie kwam van Peter Brouwers van de School voor de Toekomst. Hij liet de deelnemers kennis maken met Chinese ontspanningsoefeningen onder de zachte klanken van Chinese muziek. In onze cultuur staat alles in het teken van het hoofd, waardoor we de rest van het lichaam soms verwaarlozen. De Chinese cultuur zoekt naar balans. Mooi.

Het laatste blokje presentaties heb ik gemist, wegens weer iets anders moois. Maar gelukkig zijn er de verslagen van Wilfred en Willem, die weer razendsnel waren met het publiceren van hun bevindingen en mediabronnen.

Labels:

Volkskrant Banen Event 2007

Afgelopen vrijdag en zaterdag verzorgde ik drie workshops over passie en motivatie in je werk onder de titel 'Je bent wat je doet' tijdens het Volkskrant Banen Event 2007 in de Beurs van Berlage in Amsterdam. Aanleiding: de boekenserie 'Ik ga voor' van Volkskrant Banen en Spectrum, waaraan ik als auteur meewerk. Een terugblik in enkele korte observaties, gedachten en om te beginnen de slides...



Een experiment was om een workshop eens te beginnen met het zingen van een lied (mijn parodie op 'Ik heb geen zin om op te staan' van Het). Ik had in Garageband in een uurtje tijd een eenvoudige begeleidingstrack gemaakt. Het idee: als je het spannend vind om voor een publiek op te treden, begin dan met iets extra spannends, dan kan het daarna alleen maar meevallen :)
Voor mij werkte het. Het lied had achteraf misschien nog wat dynamischer gemogen. Maar er werd hier en daar voorzichtig meegezongen. Leuk!

Ik houd erg van verhalen vertellen, maar dat goed doen is een kunst. Een kunst die je mooi kunt oefenen in zo'n workshop. Mooi om te ervaren dat het verhaal van de visser die gelukkig is met zijn werk telkens wat beter uit de verf kwam.

Na de eerste sessie merkte ik dat mensen vaak wel ideeën hebben over wat het werkende leven interessanter en leuker kan maken, maar dat de drempel om daadwerkelijk stappen te zetten als erg groot wordt ervaren. Een gezin, een hypotheek, het risico dat een nieuwe stap in de loopbaan tegen gaat vallen... In de tweede en derde sessie heb ik voor dat thema een half uurtje aandacht ingebouwd. Over de opbrengst later meer.

Een succesvolle werkvorm is om deelnemers (die elkaar niet kennen) elkaar te laten interviewen. De toevallige ontmoeting, het verhaal van de ander... het leidt tot herkenning en reflectie. Mooi.

Ik geef anderen vaak het advies 'verwachtingen van je publiek te managen'. De aankondiging van mijn workshop - gemaakt vóór het samenstellen van de workshop zelf - verdiende wat dat betreft geen schoonheidsprijs. Gevolg: een enkele teleurgestelde deelnemer. Om mee te nemen voor de volgende keer!

Het event was ook een unieke gelegenheid een zelftest uit te proberen over motivatie en werk. Hier moet nog wel wat gesleuteld worden. Suggesties zijn welkom.

Collega-weblogger Erno Hannink was te gast bij de tweede sessie. Hij deed eerst live verslag via Twitter, en vatte zijn observaties later samen voor zijn weblog.

Het event, de stad Amsterdam, de vele ontmoetingen... het waren twee mooie dagen met veel inspiratie. Ik heb genoten en geleerd...

Labels: ,

Pecha Kucha: 20 slides x 20 seconden



Een avondje Pecha Kucha, letterlijk vertaald 'prietpraat', is een soort open podium voor presentaties van 6 minuten en 40 seconden, begeleid door 20 Powerpoint-slides (20 seconden per slide dus). Een soort TED maar dan nog sneller en ook open voor amateursprekers. Iedereen die wat te vertellen heeft mag dat delen met een publiek. Het komt uit Japan, maar ik ontdekte het hier in Middelbeers, door een tip van Arjan Broere.

Mijn eerste reactie: dit is een vorm waar je ontzettend veel mee zou kunnen. Organiseer een Pecha Kucha in je woonplaats om de passies van je buren te ontdekken. Of doe het op je werk of met mensen in je netwerk om elkaar te inspireren en van elkaar te leren. Of giet de traditionele spreekbeurt op school in de vorm van een middagje Pecha Kucha met meerdere klassen in de aula. Of rond er een studiedag mee af: de deelnemers laten zien wat de dag hen heeft opgeleverd in een aantal korte presentaties.

Meer weten?
- Artikel in Wired over Pecha Kucha
- De uitleg in Wikipedia
- Een Nederlandse organisatie die Pecha Kucha's organiseert

Labels: ,

Workshopkoffer

Als je regelmatig workshops verzorgt, is het handig altijd een koffer of kist klaar te hebben staan met hulpmiddelen. Maar wat moet daar allemaal inzitten? Een boodschappenlijstje...

O Markers in verschillende kleuren, zowel permanent als whiteboard
O Plakband (voor papier) en schildersplakband (mag op de muur)
O Stroken (gekleurd) papier/karton
O Setjes Post-it-memo's in verschillende kleuren en formaten
O A4-papier
O Een schaar
O Rechthoekige witte etiketten
O Ronde stickertjes in verschillende kleuren (bijvoorbeeld voor groepsindeling)
O Set kaarten met groene en rode zijde (voor stemsessies)
O Afstandbediening met laserlichtje voor de laptop
O Krachtige, maar compacte speakertjes voor de laptop
O Verlengkabeltje laptop-beamer
O Uurwerk met groot display, eventueel met stopwatch
O Signaalinstrument (tip: zoals de hotelbaliebel bij het spel Halli Galli)
O Dobbelstenen (als je een beslissing liever aan het toeval overlaat)
O Een kleine foto- of filmcamera (voor een beeld-/sfeerverslag, vastleggen van mindmaps en beschreven flipovers)
O Flipoverpapier
O Boeken met leuke werkvormen, zoals Beweging in je brein, Het Groot Werkvormenboek, Het gaat steeds beter! of - erg sjiek - Kennisactiverende werkvormen + Werkvormenwaaier
O Voorwerpen die bij je favoriete werkvormen horen (bijvoorbeeld een pakket foto's)

Met het A4-papier kun je heel eenvoudig een naambordje maken. Leg het papier in de breedte voor je, vouw het dubbel en vouw elke helft nog een keer naar de eerste vouw. Je hebt nu vier delen. Op het tweede deel van onder schrijf je je naam. Vouw het tot een driehoek met de twee buitenste delen over elkaar.



Stop ook een paar voorwerpen in de kist of koffer, waar je een leuk trucje mee kunt of een verhaal over kunt vertellen. Als ijsbreker. Zo heb ik bij mijn workshops over creatief denken onderstaand voorwerp bij me.



Ik vraag deelnemers of ze weten wat het is... (Ja, ik weet het. Dit is een cliffhanger.)

(Met dank aan Dick Merle van Viataal)

Labels:

Houd je hersenen voor de gek!



Welke binnencirkel is grootst? En stilstaand beeld dat voor je ogen begint te bewegen, een tekening waar iets niet in klopt... of toch? Op zijn website 'Illusions' verzamelt Richard Colly bekende en minder bekende voorbeelden van optische illusies, raadseltjes en dergelijke. Ze laten zien hoe gemakkelijk het is je hersenen voor de gek te houden. Gefundenes Fressen ook voor trainers als opwarmertje of tussendoortje.

Labels:

Live interview

Een van mijn favoriete werkzaamheden is het doen van interviews. Het zijn meestal ontmoetingen met boeiende mensen die je ook nog eens vrijuit mag bevragen. Ik zie een goed interview vooral als 'faciliteren'. Iemand heeft een verhaal te vertellen en als interviewer heb je de rol de persoon in kwestie daar zo bij te begeleiden dat het publiek zich dat verhaal eigen kan maken. Ik doe dat door de vragen te stellen die een toehoorder of lezer zou kunnen stellen, door te structureren, soms samen te vatten en te herhalen.

Vrijdag kreeg ik de kans een gesprek voor publiek te doen. Ik interviewde een oud-student van Fontys over het onderzoek dat hij in het kader van zijn studie had gedaan. Erg leuk om te doen. Zo'n live interview is bovendien als werkvorm een interessant alternatief voor een lezing.

Labels:

Stream of Unconsciousness

"Tot op heden geven mijn haarvaten krijgsgewoel in zeven staten. Geloof het of niet, maar dat kruipt echt over brokkelige stukjes voetpad en schilferige jongleurs, die toch beter zouden moeten weten als het gaat om vrieskasten." Deze zin is afkomstig van een nieuw project dat ik samen met Cyriel Kortleven ben opgestart onder de titel Stroming. Je vindt er razendsnel gemaakte onzinteksten.

Ik gebruik de oefening wel eens tijdens trainingen rond creativiteit om deelnemers 'los' te maken. Doel is snel te produceren (gesproken of geschreven woord) en zoveel mogelijk je kritische 'ik' te negeren. Dat laatste is immers ook belangrijk als je gaat brainstormen. Laat eerst de gedachten vrijuit stromen en ga pas later met de opbrengst kritisch aan de slag.

Het begrip 'stream of unconsciousness' is een verwijzing naar het literaire begrip 'stream of consciousness', in die zin dat deze oefening nog een stapje verder gaat dan het observerend beschrijven van je gedachten.

Labels: ,

Wat je al weet van de ander...

Stel, je neemt even de tijd om echt te kijken naar iemand die je nog niet kent. Dan probeer je in te schatten: met wat voor mensen gaat deze persoon graag om, wat voor rollen heeft deze persoon daarbij graag, wat voor type is hij of zij...

Ik deed deze oefening afgelopen zaterdag met een groepje tijdens een workshop van NVO2 over het marketen van creativiteit en was stomverbaasd over de juistheid van de observaties. Nadat we het rondje gemaakt hadden en ieder hadden ingeschat, evalueerden we de ingebrachte inschattingen. En die klopten nogal. Kennelijk zijn we in staat de ander intuïtief heel goed in te schatten, zeker als we dat met aandacht doen.

Labels:

Werkvorm: diner pensant

De vijf grote Brabantse steden, verenigd in BrabantStad gaan zich kandidaat stellen voor Europese Culturele Hoofdstad in 2018. Met welk verhaal, welke identiteit ga je dan naar buiten treden? De organisatie koos voor een ludieke aanpak om een antwoord te formuleren op die vragen: nodig prominenten met hart voor cultuur uit op bijzondere locaties en maak een aantrekkelijk programma met presentaties, debat en lekker eten, oftewel een 'diner pensant'. Er werden drie van dergelijke diners verzorgd, telkens onder leiding van Reinoud van Assendelft de Coningh.

Ik was erbij als verslaggever. Klik hier voor de nieuwsbrief van BrabantStad voor een korte samenvatting van de drie avonden.

Labels: ,

Werkvorm: geografische kaart van je ...

Neem een groot vel papier in landscape-formaat voor je. Pak een pak kleurpotloden of -stiften en breng hetgeen je wilt onderzoeken letterlijk in kaart. Gebruik hierbij geografische elementen als metafoor: een vulkaan, een weg, een eiland, een stad, een breuklijn, een vliegroute... De kaart helpt je inzicht te krijgen in het thema en kan aanleiding zijn voor verder nadenken over belangrijke vragen. Hoe zal je kaart er over 5, 10 jaar uitzien? Hoe ga je daar zelf aan werken?

De werkvorm is geschikt voor thema's als 'onze organisatie', 'mijn leven', 'mijn sociale netwerk' enzovoort.

Een voorbeeld van een organisatie die met deze werkvorm werkt is stichting Perspectief. Een ander voorbeeld is de 'Atlas van de belevingswereld'. Ken je nog meer voorbeelden, mail me!

Labels:

Werkvorm: het grote netwerkbingospel

Afgelopen woensdag deed ik bij Fontys een try out van mijn 'grote netwerkbingospel'. Zo'n veertig deelnemers, voornamelijk studenten van 'Student Companies', konden in het spel kennismaken met elkaar en met strategieën voor netwerken. Thema was: 'netwerken is halen en brengen'.

Het spel in het kort. Deelnemers lopen door elkaar in een ruimte, terwijl muziek speelt. Zoals bij het oudhollandse stoelendans, stopt de muziek plotseling. Je gaat dan een netwerkgesprek aan met de dichtstbijzijnde medespeler. Je hebt beide 1 van de 10 opdrachtkaartjes: de opdracht voer je uit binnen het gesprek. Daarna geef je elkaar feedback op het uitvoeren van de opdracht en het gesprek en wissel je de kaartjes uit voor een volgende ronde.

Elke deelnemer krijgt een formulier. Hierop staat een bingokaart. De cijfers vertegenwoordigen hetgeen je te brengen hebt. De dobbelsteen (lees: het toeval) bepaalt of je wat mag halen of brengen. Verder breng je er op een mindmap je verworven netwerk in kaart. Wie aan het eind van het spel de meeste cijfers heeft uitgewisseld heeft gewonnen.

Terug naar de praktijk: er ontstond een leuke chaos, met veel vragende blikken, want het spel blijkt toch wat pittig. "Teveel variabelen", constateerde een deelnemer. "Ik wil vooral weten waarom netwerken nuttig is", reageerde een ander. Ook kreeg ik terug dat het bingo-aspect te weinig toevoegt. Een deelnemer vertelde aan het eind twee contacten te hebben opgedaan die een vervolg krijgen. Mooi! En een docent van het lokale ROC vertelde me dat hij naarstig op zoek is naar dit soort speelse werkvormen, waarin stukjes praktijk worden nagebootst. Er is dus een markt!

Versie 2.0 moet eenvoudiger en praktischer. Suggesties daarvoor hoor ik graag. Voor wie het spel ook eens wil uitproberen... alle documenten vind je onder de links in dit bericht.

Klik hier voor een korte beschrijving van het spel.

Labels:

Werkvorm: de terugkerende stelling/opdracht

Laat deelnemers aan het begin van een bijeenkomst reageren op een stelling. Herhaal dat aan het eind van de bijeenkomst. Een eenvoudige werkvorm waarmee je je training of presentatie evalueert: hoeveel deelnemers zijn aan het eind van mening of inzicht veranderd. Bovendien geeft het je bijeenkomst een mooi, cyclisch karakter.

Een voorbeeld. In een workshop over metafoorgebruik in het onderwijs begon ik met de opdracht: geef op een schaal van 0-10 aan in hoeverre je metaforen inzet in je lessen. Een flink aantal deelnemers gaf zichzelf een lage score, zo rond de 2, 3. Aan het eind van de workshop gaf ik dezelfde opdracht nog eens: veel deelnemers gaven zichzelf nu een hogere score. Dat beeld paste mooi bij mijn boodschap: we maken onbewust vaak gebruik van metaforen in onze communicatie...

De workshop zelf was erop gericht inzicht te krijgen in de vraag hoe je het rendement van je onderwijs kunt verhogen door het bewuster inzetten van metaforen.

Labels: ,

Sessie 'Bedenk een bedrijfsnaam'

Hoe bedenk je een pakkende bedrijfsnaam? Met die vraag ben ik gisteren aan de slag gegaan met een Student Company van de Fontys-minor Ondernemerschap. De sessie bestond uit vier delen.

1. Breng elk tien bestaande bedrijfsnamen mee naar de sessie die je bijzonder aanspreken. Leg uit waarom je ze goed vindt. Zo kom je tot een lijst van eisen aan je eigen bedrijfsnaam, die je verder denkend nog verder kunt aanvullen. Check de checklist als inspiratie; geef eventueel scores aan de eisen (welke vind je het belangrijkste?).

2. Genereer associaties rond je bedrijf. Waar staan we voor? Wat voor product of dienst willen we bieden? Schrijf elk trefwoord op een Post-It-memootje en plak die op de muur. Groepeer als je hiermee klaar bent de geeltjes (bijvoorbeeld in woorden die iets zeggen over de groep, over het product, over de visie) en kies uit verschillende groepen een of meer begrippen waar je verder mee wilt gaan. Voorbeeld: 'jong', 'maatschappelijk verantwoord' en 'vooruitstrevend'.

3. Vanuit deze trefwoorden ga je op zoek naar mogelijke bedrijfsnamen. Dat kan bijvoorbeeld door de woorden in een thesaurus op te zoeken. Zo vind je synoniemen en gerelateerde begrippen. 'Jong' levert via de Engelstalige website Thesaurus.com bijvoorbeeld 'fresh' op. Als je daarop doorklikt vind je ook 'crisp'.

Of kies een passende metafoor en maak de vertaling. Voorbeeld: een afgestudeerdenvereniging heeft ervoor gekozen met het trefwoord 'doorgaan' te werken. Als metafoor wordt de wereld van muziek gekozen. Zo kom je op het muziekbegrip voor 'doorgaan', 'continuo'.

4. Koppel de gevonden namen aan het lijstje met eisen en check de beschikbaarheid van de naam via Google en de Kamer van Koophandel-website en voer hem in als URL om te kijken of de naam als webadres vrij is.

Dit concept is uiteraard ook te gebruiken voor het bedenken van namen voor producten, titels van (bedrijfs)bladen enzovoort. Mail me je ervaringen en suggesties voor de werkwijze.

Lees ook deze tekst over bedrijfsnamen.

Frisse denker nodig voor jouw bedrijfsnaam? Ik ondersteun sessies met passende werkvormen, denk mee en faciliteer het creatieve proces van de deelnemers. Neem contact op!

Eerder bericht over mijn activiteiten voor deze minor: klik hier.

Labels: ,

- auctions4 - fan3