Realistisch rekenen

Voor het themanummer over rekenen van De Wereld van het Jonge Kind verdiepte ik me afgelopen maand in de wereld van het realistisch rekenen via gesprekken met medewerkers van het Freudenthal Instituut (FI). Het FI kende ik tot nu toe voornamelijk als de initiatiefnemer van Rekenweb, waarop kinderen tal van speelse oefeningen rond rekenen en wiskunde kunnen doen. Leuke slogan ook: 'Rekenen is leuker als je denkt...'

Voor het blad maakte ik drie interviews met pleitbezorgers van het realistisch rekenen. Aan deze visie op reken- en wiskunde-onderwijs ligt de metafoor van de ijsberg ten grondslag. Deze verbeeldt het verloop van het abstraheringsproces van de concrete, fysieke wereld naar de formele bewerkingen, ofwel: de sommen. Deze laatste stap is het zichtbare topje van de ijsberg. Maar de ijsberg ontleent haar drijfvermogen aan een brede basis. Zonder die basis zou de ijsberg zinken. Het proces moet daarom beginnen met wereldoriëntatie en de concrete belevingswereld van het kind.

Uit de interviews komt naar voren dat kinderen veel meer kunnen dan we vaak denken. Willem Uittenbogaard van het onderzoeksproject Talentenkracht (de website is een aanrader) zegt bijvoorbeeld: 'Ik sta ervan te kijken wat kinderen op deze jonge leeftijd allemaal laten zien en kunnen beredeneren. (...) Ik kom kinderen tegen die grote getallen al aankunnen, terwijl de leerkracht niet verder durft dan 10 omdat dat nog niet zou passen bij het ontwikkelingsniveau van jonge kinderen.' Uittenbogaard vertelt dat kinderen van nature een onderzoekende houding hebben. Nina Boswinkel beaamt dat: 'Kinderen hebben uit zichzelf belangstelling voor aan rekenen verwante activiteiten. Ze willen de wereld om hen heen immers begrijpen.' De gedachte is dat nieuwsgierigheid, verwondering en een onderzoekende houding verloren gaan als je er niets mee doet. Onderwijs zou daarom de natuurlijke nieuwsgierigheid van het kind moeten koppelen aan uitdagende opdrachten. 'Hoge verwachtingen doen kinderen groeien', zegt Belinda Terlouw. 'Ik vind het dan ook enorm jammer als een leerkracht te snel zegt: "Ja maar, dat kunnen ze nog niet."'

Integreren doe je niet alleen

Vandaag is in Eindhoven mijn nieuwe boek gepresenteerd: 'Integreren doe je niet alleen'. Het eerste exemplaar van het boek werd aangeboden aan de Eindhovense wethouder Marriët Mittendorff die onder andere onderwijs in de portefeuille heeft. Het boek is geschreven in opdracht van de Stichting Speciaal Onderwijs Eindhoven.

In het reguliere basisonderwijs zijn vele voorbeelden van geslaagde integratie van leerlingen met een beperking. In het voortgezet onderwijs was dat tot voor kort nog niet het geval. Dat veranderde in 2005, toen bij het Novalis College in Eindhoven - een vrije school voor vmbo-t, havo en vwo - een integratieklas van start ging: De Blauwe Bloem. In de klas zitten leerlingen met autisme of het syndroom van Down. Het is een voorbeeld van het groep-in-school-model, waarbij de leerlingen met een beperking een eigen, veilige plek hebben, maar waarbij ook gericht integratiemomenten worden ingezet, die bijdragen aan de ontwikkeling van álle leerlingen. De school werkt daartoe met buddy's (maatjes) en begeleidende leerlingen die in de klassesituatie de leerling met een beperking begeleiden.


(foto's: Ineke van Aaken)

Voor het boek heb ik interviews gedaan met de leerlingen en alle betrokkenen
bij deze bijzondere integratieklas.

Leerling Martijn Smulders: "Een verschil met andere klassen? Wij bewegen meer. En wij voelen meer. Wij zijn ook rustiger en serieuzer. Als het onrustig is in de klas, vind ik dat irritant. In de andere klassen wordt meer geplaagd dan bij ons. Eigenlijk zijn wij normaler."

De bijeenkomst was een aangenaam weerzien met alle betrokkenen bij dit schrijfproject. Weer viel me op hoe enthousiast en warm de leerlingen uit de Blauwe Bloem zijn. Het inspireerde me tot een experimentje met de zaal. Ik leer vooral van woorden en ben niet zo 'aanrakerig' in het contact met anderen. Deze leerlingen benaderen je veel meer vanuit emotie. Ze omhelzen pakken je vast, slaan spontaan een arm om je heen. Ik vind dat mooi en wil daar van leren.

Het experiment: van de basisschool kent iedereen het in een keten doorfluisteren van een zinnetje. Aan het eind van de keten blijkt vaak de boodschap verloren te zijn gegaan of veranderd in een andere. Mijn vraag: wat gebeurt er als je hetzelfde doet met een 'hug', een boodschap die je zonder woorden doorgeeft? Ik gaf een leerling een knuffel, die gaf hem door en zo ging hij de zaal door. Wie echt niet wilde, mocht ook een hand geven. Gedurende het experiment was er hilariteit, natuurlijk. Maar ondertussen deed wel iedereen mee. De warmte en ontspanning in de zaal waren voelbaar, en de boodschap... die bleef staan tot het eind.

Dit boek bestellen? Klik hier!


Achtergrondartikel
blauwebloem_artikel

Publish at Scribd or explore others: Magazines & Newspape vrije school voortgezet onderwijs

Meer boeken vind je in mijn boekenwinkel...

Geschreven: 'Binnen Kijken'

Dromen, passies, teleurstellingen, successen en verlieservaringen, maar ook alledaagse bezigheden in werk en vrije tijd. In 'Binnen kijken' maakt u - aan de hand van even zoveel gesprekken - kennis met twaalf cliënten van Lunet zorg.

In de ruim veertig levensjaren die achter me liggen, had ik nooit de kans gekregen of gezocht om eens écht kennis te maken met een medemens met een verstandelijke beperking. Natuurlijk groette ik ze, als ik ze tegenkwam. Mien, die bij ons in het dorp het verkeer regelt bij elk feestelijk evenement. Of Bram, die ik ’s morgens wel eens het busje in zie stappen om naar het dagactiviteitencentrum te gaan. Maar een wat uitgebreider praatje, nee, dat is er nooit van gekomen.

Voor het eerste gesprek voor 'Binnen kijken', was ik dan ook – ondanks mijn jarenlange interview-ervaring – nogal zenuwachtig. Hoe zou het gaan? Moet ik mijn vragen op een andere manier stellen? En wat als ze me niets willen vertellen? Twaalf interviews verder kan ik nu concluderen dat ik een bijzondere ervaring rijker ben. De cliënten, hun ouders en begeleiders waren allemaal erg aardig en bereidwillig om heel openhartig hun persoonlijke verhaal te vertellen. 'Binnen kijken' in hun levens heeft me veel bijgebracht: over accepteren, over wilskracht en doorzettingsvermogen, over genieten van de eenvoudige dingen van het leven...

Je kunt het boek bij mij bestellen. De prijs is € 9,40. Ik reken geen verzendkosten.

Maak het bedrag over op rekeningnummer 1338.45.427 t.n.v. Erno Mijland, Middelbeers en vermeld je adres bij de overschrijving.

Voor bestellingen buiten Nederland:
IBAN: NL69 RABO 0133 8454 27
BIC: RABONL2U

Meer boeken vind je in mijn boekenwinkel...

Triple C

"Carla is een autistische vrouw die altijd dwangmatig veel praatte en regelmatig door stress door het lint ging. Vroeger bevestigden we haar in het praten, we dachten dat het een werkelijke behoefte aan communicatie was. Toen we verder keken, ontdekten we dat ze met haar praten zocht naar verheldering in de voor haar verwarrende informatiestroom. Door dingen te verhelderen en de hoeveelheid informatie kleiner te maken, is ze veel rustiger geworden en vertoont ze minder storend gedrag." Voor het tijdschrift Klik schreef ik een artikel over de Triple C-methodiek, waarmee goede resultaten bereikt worden in het begeleiden van mensen met een verstandelijke beperking en gedragsproblematiek.

Interview met een verteller

"Ik ben geen onderzoeker, eerder een verteller. Ik vind het geweldig om via verhalen voor mensen een nieuwe wereld te ontsluiten." Op 15 oktober nam Jan van Laarhoven (57) na zeven jaar afscheid als directeur van het Noordbrabants Museum. Voor Brabant Magazine 10 / 2007 maakte ik een interview met deze museumman in hart en nieren. Verder een verslag van een ontwerpwedstrijd van de Provincie voor plezierige spellen of activiteiten voor dementerenden. Gedeputeerde Van Haaften: "Deze producten helpen om de steeds kleiner wordende wereld van mensen met dementie opener en vrolijker te maken. Het gaat om een gat in de markt; het wordt tijd dat ook de commerciële wereld dit ontdekt."

Mediageweld in nieuwe COS

"Geweld wordt steeds realistischer weergegeven, harder ook. We raken steeds meer gewend aan die beelden. Maar kinderen begrijpen ook wel dat bloed gewoon ketchup is. Het gevaar zit hem meer in het verhaal: als geweld wordt neergezet als de oplossing voor een probleem en als de gevolgen van geweld voor het slachtoffer niet worden getoond, vergroot dat het risico op negatieve gevolgen." Aldus Peter Nikken van het Nederlands Jeugd Instituut in Utrecht. Hij schreef het boek ‘Mediageweld en kinderen’ en ik interviewde hem hierover voor het novembernummer van COS.

Ik ga voor de top

Deze week verscheen het derde boek in de serie 'Ik ga voor...' dat gaat over ambitie als belangrijkste drijfveer in loopbanen: 'Ik ga voor de top'.

Dit deeltje is bedoeld voor "wie graag de kortste weg naar zijn doel zoekt. Als iemand je dwars zit, ga je desnoods de strijd aan. Je meet je graag met je concurrenten. Je kickt op het winnen van wedstrijden. Mensen die dit belevingsperspectief vooral hebben, worden gelukkig als zij de top in iets kunnen bereiken. Ze willen de beste zijn en kunnen niet tegen hun verlies. Ze nemen geen genoegen met minder dan de top. Om te kunnen waarnemen waar ze staan op de weg naar de top zijn er bewijzen nodig: geld, status, erkenning, macht, invloed en werkresultaten."

Voor het boek interviewde ik:

Erdinç Sacan (Sacan Consultancy): "Tot nu toe speel ik steeds in op nieuwe kansen; dan ga ik voor de snelle score, om vervolgens weer in een nieuw project te springen. Ach, misschien ligt mijn passie niet op één plek en zal ik altijd wel van de ene uitdaging naar de andere blijven springen, om op die manier continu bij te blijven leren. Zo word je steeds beter in wat je doet. Ook dat is voor mij ambitie."

Briant Donker Curtius (5dagencoach): "De ambitie om rijk te zijn heeft er een regeltje bij gekregen: 'maar niet ten koste van alles'. Het begrip 'rijkdom' heeft ook een andere lading gekregen: het gaat meer om genieten van het leven. (...) Alles staat nu in het teken van kwaliteit. Dat gaat echt niet vanzelf. Zakelijk succes en een gezond privéleven met elkaar blijven combineren en het bewaken van mijn grenzen blijven mijn aandacht vragen. De aard van het beestje is toch om te streven, om te overwinnen door steeds maar door te gaan."

Kom mee naar buiten allemaal

Steeds meer scholen houden zich - in samenwerking met agrariërs en organisaties op het gebied van natuur - op een of andere manier bezig met het ontwikkelen van zogenaamde 'groene competenties'. Het gaat daarbij niet alleen om incidentele schoolreisjes naar de boerderij. Ook meer structurele vormen van 'buiten leren' winnen een plek in het Nederlandse onderwijsbestel: een dag in de week naar een boerderij om daar te werken, regelmatig de dieren verzorgen in een natuurcentrum, een eigen schooltuin die onderhouden wordt door leerlingen en waarvan de oogst verkocht wordt aan de mensen in de buurt… De natuur als leerschool, ervaringsgericht onderwijs, ateliers en werkplaatsen op agrarische bedrijven; het zijn concepten die een groeiende belangstelling genieten. Samen met Sophie Sliepen van Fontys OSO schreef ik een artikel over dit thema voor het septembernummer van het blad JSW.

Lees het artikel online. Ook interessant wellicht: Natuuronderwijs en de eindtermen.

'Ik ga voor creativiteit'

Deze week is bij Volkskrant Banen en het Spectrum 'Ik ga voor creativiteit' verschenen, het eerste boek in een serie van zes. Samen met Rupert Spijkerman, Martin Reekers en Margriet Bienemann schrijf ik deze serie, waarin we een stapje verder gaan dan het competentiedenken dat nu hoogtij viert. Wij gaan ervan uit dat inspiratie en motivatie voor de hedendaagse professional minstens zulke belangrijke uitgangspunten zijn voor hoe je invulling geeft aan je loopbaan.

De serie is gebaseerd op de zes basismotieven vanwaaruit je je werk kunt doen: verbondenheid, creativiteit, ambitie, autonomie, uitdaging en zingeving.

Bewandel je graag onbetreden paden? Geniet je ervan originele oplossingen te bedenken? Wil je de wereld verrassen met jouw ideeën? Dan ben jij iemand die gaat voor creativiteit in je werk. Ontdek dan in 'Ik ga voor creativiteit' welke waarden belangrijk voor je zijn, zodat je met plezier, gemotiveerd en geïnspireerd je talenten kunt inzetten voor het werk dat je doet. Maar ook welke valkuilen je tegen kunt komen op je pad.

In de boeken ontmoet je aan de hand van interviews mensen met verschillende banen. Ze vertellen hoe ze hun werk beleven vanuit de motivatie die centraal staat in het betreffende deel. Ze stellen je prikkelende vragen over hoe jij in je werk staat. Laat je erdoor verrassen.

Klik hier om dit boek te bestellen bij Managementboek (€ 14,95).

De kleine muis

"De volgende ochtend wandelde de kleine muis door het park. De zon scheen door de blaadjes aan de boom. Opeens sloeg zijn kleine muizenhartje een stukje sneller, want onder het bankje lag... een dikke boterham met kaas." Zo begint het vervolg op het bekende kinderboek 'De kleine muis en de grote, rode appel'. Ik schreef het op verzoek voor een viering in de kerk. Klik hier voor het hele verhaaltje.

Leven in de Buurt 12

“Ondernemerschap in de zorg is de oplossing voor veel problemen. Maar aan ondernemerschap en marktwerking kleeft een imago, waarmee je politiek niet kunt scoren: minder draagkrachtige patiënten zouden wel eens tweederangs zorg kunnen krijgen. Ik denk juist dat ondernemerschap nodig is om op de lange termijn dezelfde zorg voor iedereen te kunnen handhaven.” Dat zegt Maarten Winter van Medisch Centrum Winter in een interview dat ik met hem had voor Leven in de Buurt, een uitgave van de provincie Brabant over wonen, zorg en welzijn. Het centrum behandelt op commerciële basis cliënten met burn-out.

Verder in dit nummer van mijn hand: een debat met deskundigen over ontwikkelingen rond privacy in de zorg, een interview met de Stichting Leergeld in Tilburg, een reportage over De Boshoeve, waar mantelzorgers even tot rust kunnen komen en een artikel over de Eigen Kracht-aanpak rond schooluitval.

Een gratis nummer kan aangevraagd worden bij sco@brabant.nl.

Gesprekken over eigentijds onderwijs (2)

Ict, het nieuwe leren, een nieuwe generatie leerlingen... voor het tijdschrift Computers op School (COS) maak ik een interviewreeks waarin ik deskundigen vraag naar hun visie op eigentijds onderwijs. Vandaag verscheen de nieuwste editie met daarin een gesprek met Ad Verbrugge van Beter Onderwijs Nederland.

Om u niet te demotiveren een abonnement te nemen op dit lezenswaardige blad, publiceer ik hier alleen artikelen die wat langer geleden zijn verschenen. Zoals...

- Filosoof Jan Klaasen: "Vertellen is enorm belangrijk, maar het is zowat verdwenen uit de school. Het mag zelfs niet meer van de inspectie. Bij vertellen gaat het niet alleen om de inhoud, maar ook om het neveneffect van het contact tussen leraar en leerling. Ik wil geen kruistocht voeren tegen computers; ict gebruiken om op maat te leren, is fantastisch. Maar je mist dat waarde volle neveneffect wel."

- Hoogleraar Mathieu Weggeman: "Er ontstaat een generatiestilte. Dat vind ik erger dan een generatiekloof, waarbij nog sprake is van strijd en debat, waaruit zinvolle, nieuwe ideeën kunnen voortkomen. Er is een enorm gebrek aan communicatie. Ik vind dat eerlijk gezegd een veel groter probleem dan bijvoorbeeld de integratie van allochtonen. We moeten maar eens vreselijk ons best gaan doen om de aansluiting te vinden bij de nieuwe generatie jongeren: ‘bridging the gap’."

- Jeroen Boschma schreef met Inez Groen het boek 'Generatie Einstein': "Je zou de leerling weer centraal moeten zetten, in plaats van de leerdoelen. Die leerling moet je vooral ook respecteren en vertrouwen. Het Nederlandse onderwijssysteem is voor een groot deel gebaseerd op wantrouwen: toetsen, bewijzen leveren voor wat je doet. Volgens mij moeten we het omdraaien. Je moet leerlingen geen kennis opdringen, maar ze uitdagen om iets te willen weten."

- Meester Sipke Kloosterman: "Als ik een willekeurige school binnenloop, staat of valt het ict-gebruik nog vaak met de persoonlijke interesse van de leerkracht. Ict en internet kunnen veel betekenen, zeker ook voor de leerlingenzorg. Maar het is zelden opgenomen in de zorgstructuur of behandelingsplannen. Het is nog te vaak de keuze van een individuele leerkracht."

- Directeur Ton van Garderen van Apple Benelux: "De ideale klas is in elk geval geen computerlokaal. Elke leerling heeft zijn eigen laptop, er is wireless internet, zodat alles met elkaar in verbinding staat. De leerkracht heeft een wat zwaardere machine. Eventueel is er audiovisuele randapparatuur aanwezig zoals een videocamera een microfoon. Kortom, spullen die leren en presenteren faciliteren."

Klik hier voor eerdere gesprekken uit de serie.

'Een vonk aansteken door zelf te vonken'

'Er heerst in het onderwijs nog te veel een attitude dat blijven leren niet echt noodzakelijk is. Ik vind dat triest. We hebben het hier over de sector die over leren gaat, en de sector blijkt zelf niet te leren. Leraren zouden wat dat betreft toch rolmodellen moeten zijn.' Prof. dr. Marc Vermeulen van het IVA in een interview over de toekomst van het onderwijs in Vector, maart 2007. Volgens Vermeulen is een goede leraar iemand die 'een vonk kan aansteken door zelf te vonken'.

Interviews

Jeroen Boschma
Ton van Garderen
Luc Stevens
Doekle Terpstra
Ad Verbrugge
Mathieu Weggeman

Werkvorm: diner pensant

De vijf grote Brabantse steden, verenigd in BrabantStad gaan zich kandidaat stellen voor Europese Culturele Hoofdstad in 2018. Met welk verhaal, welke identiteit ga je dan naar buiten treden? De organisatie koos voor een ludieke aanpak om een antwoord te formuleren op die vragen: nodig prominenten met hart voor cultuur uit op bijzondere locaties en maak een aantrekkelijk programma met presentaties, debat en lekker eten, oftewel een 'diner pensant'. Er werden drie van dergelijke diners verzorgd, telkens onder leiding van Reinoud van Assendelft de Coningh.

Ik was erbij als verslaggever. Klik hier voor de nieuwsbrief van BrabantStad voor een korte samenvatting van de drie avonden.

Geschreven: reflecteren in het onderwijs

"Reflecteren betekent dat je nadenkt over problemen die je tegenkomt, zonder ze meteen op te willen lossen. Geen 'quick fixes' dus, maar onzekerheid als bron van inspiratie. En dat is moeilijk. Uit onderzoek blijkt dat mensen allergisch zijn voor onzekerheid. Leerlingen vragen niet voor niets voortdurend: wat moet ik doen? En leraren vragen niet voor niets: hoe beoordeel ik reflectie?" Frans Meijers in een interview voor het blad Vector, een uitgave van de lerarenopleidingen van Fontys. Lees hier het hele artikel.