Zesjescultuur...

En weer gonst het in de media over de zesjescultuur in het Nederlandse onderwijs. Nog altijd is er die hardnekkige focus op de droge cijfers. Maar hoe relevant zijn die?

Tim haalt, verveeld door de saaie lesstof, een zes min voor biologie. Maar in het weekend gaat hij met een natuurclub de bossen in, waar hij prachtige foto's maakt van roofvogels. The real thing!

Milou heeft moeite met leren. Maar ze is enorm gemotiveerd om haar havo te halen, want ze wil fysiotherapie gaan studeren op het hbo. Met veel inzet haalt ze een zes. Haar vriendin Nicole zou het liefst in een kledingwinkel gaan werken, maar haar ouders hebben haar gepusht het havo te gaan doen, want ze kan zo goed leren. Op haar sloffen haalt ze een 6.

Bart weet precies wat hij wil: journalist worden. Voor Nederlands haalt hij negens en tienen. Maar wiskunde, tja, wat moet hij daar nou straks mee? Hij steekt zijn tijd liever in schrijven voor het schoolblad en zijn fanzine over de metalband Hyper Guess op het internet. Gevolg: slechts een zes voor wiskunde.

Een ding is zeker: die 'zesjescultuur' zegt meer over het onderwijs als over de leerlingen. Kinderen willen net zo goed vlammen als volwassenen. Het is onze taak ze daarin te ondersteunen en te stimuleren.

(foto: Britse jongeren maken animatiefilmpje tijdens BETT 2007.)

Labels:

Data + design = meer echte kennis

Het is een thema dat me mateloos boeit: internet biedt ons toegang tot steeds meer informatie. Maar hoe internaliseer je die tot echte kennis, kennis die je echt kunt toepassen in je praktijk als kenniswerker, kennis die je tot een beter functionerende professional maakt?

Zojuist een schitterende TED-talk gezien, waarin Hans Rosling iets bijzonders laat zien: door grote hoeveelheden data rond verschillende variabelen en over een langere periode te combineren met hoogwaardige presentatietechnieken en design kun je informatie zodanig vertalen dat je tot een werkelijk waardevolle interpretatie komt. Die interpretatie kan je mentale model wel eens danig op z'n kop zetten.

Rosling laat zien hoe je op deze manier onze kijk op het begrip 'ontwikkelingslanden' radicaal kunt ontdoen van vooroordelen en verkeerde vooronderstellingen. Hij gooit zelfs chimpansees in de strijd: die beantwoorden vragen rond het thema 'ontwikkelingslanden' beter dan wij!



Kijk na het zien van het 20 minuten durende filmpje ook eens op deze pagina en deze pagina.

Labels: , ,

Gesprekken over eigentijds onderwijs (2)

Ict, het nieuwe leren, een nieuwe generatie leerlingen... voor het tijdschrift Computers op School (COS) maak ik een interviewreeks waarin ik deskundigen vraag naar hun visie op eigentijds onderwijs. Vandaag verscheen de nieuwste editie met daarin een gesprek met Ad Verbrugge van Beter Onderwijs Nederland.

Om u niet te demotiveren een abonnement te nemen op dit lezenswaardige blad, publiceer ik hier alleen artikelen die wat langer geleden zijn verschenen. Zoals...

- Filosoof Jan Klaasen: "Vertellen is enorm belangrijk, maar het is zowat verdwenen uit de school. Het mag zelfs niet meer van de inspectie. Bij vertellen gaat het niet alleen om de inhoud, maar ook om het neveneffect van het contact tussen leraar en leerling. Ik wil geen kruistocht voeren tegen computers; ict gebruiken om op maat te leren, is fantastisch. Maar je mist dat waarde volle neveneffect wel."

- Hoogleraar Mathieu Weggeman: "Er ontstaat een generatiestilte. Dat vind ik erger dan een generatiekloof, waarbij nog sprake is van strijd en debat, waaruit zinvolle, nieuwe ideeën kunnen voortkomen. Er is een enorm gebrek aan communicatie. Ik vind dat eerlijk gezegd een veel groter probleem dan bijvoorbeeld de integratie van allochtonen. We moeten maar eens vreselijk ons best gaan doen om de aansluiting te vinden bij de nieuwe generatie jongeren: ‘bridging the gap’."

- Jeroen Boschma schreef met Inez Groen het boek 'Generatie Einstein': "Je zou de leerling weer centraal moeten zetten, in plaats van de leerdoelen. Die leerling moet je vooral ook respecteren en vertrouwen. Het Nederlandse onderwijssysteem is voor een groot deel gebaseerd op wantrouwen: toetsen, bewijzen leveren voor wat je doet. Volgens mij moeten we het omdraaien. Je moet leerlingen geen kennis opdringen, maar ze uitdagen om iets te willen weten."

- Meester Sipke Kloosterman: "Als ik een willekeurige school binnenloop, staat of valt het ict-gebruik nog vaak met de persoonlijke interesse van de leerkracht. Ict en internet kunnen veel betekenen, zeker ook voor de leerlingenzorg. Maar het is zelden opgenomen in de zorgstructuur of behandelingsplannen. Het is nog te vaak de keuze van een individuele leerkracht."

- Directeur Ton van Garderen van Apple Benelux: "De ideale klas is in elk geval geen computerlokaal. Elke leerling heeft zijn eigen laptop, er is wireless internet, zodat alles met elkaar in verbinding staat. De leerkracht heeft een wat zwaardere machine. Eventueel is er audiovisuele randapparatuur aanwezig zoals een videocamera een microfoon. Kortom, spullen die leren en presenteren faciliteren."

Klik hier voor eerdere gesprekken uit de serie.

Labels: ,

Introducing: de PELO

Je hebt er waarschijnlijk nog nooit van gehoord. Dat komt waarschijnlijk omdat ik het vanochtend pas verzonnen heb, naar aanleiding van een presentatie die ik vond op de website van Wilfred Rubens. Ik heb er al lange tijd een, maar had er nog geen naam voor. Nu is die er wel: de PELO, oftewel 'Persoonlijke Elektronische LeerOmgeving'. Hoe die eruit ziet? Nou, hij bestaat uit verschillende componenten, die ook nog eens voortdurend wisselen, afhankelijk van mijn leervraag.

Voorbeelden van die componenten zijn mijn RSS-reader Bloglines, deze weblog en die van anderen, mijn Google-tools, mijn favorieten (waaronder sinds vandaag Best Online Docs), TEDtalks en andere klaslokalen waar de beste docenten mij lesgeven (gisterenavond nog college gehad van Mark Prensky, op een comfortabele bank met een glas wijn erbij), Skype (voor een goed gesprek) en iTunes (voor de podcasts).

De perfecte PELO is flexibel en dynamisch, biedt slim toegang tot een overvloed aan beschikbaar lesmateriaal en tot mensen en events in de IRL-wereld. De perfecte PELO kan je ook verrassen door je toegang te geven tot materiaal en inzichten waarnaar je niet op zoek was. Kortom: hiep, hiep hoera voor mijn PELO!

Labels: ,

Didactiek en ICT Congres: de oogst

Vandaag was ik in Ede voor het jaarlijkse Didactiek en ICT Congres. Een selectie van de oogst van een dagje workshops, lezingen en netwerken:
- Nieuw voor mij was de naam Mark Prensky die twee keer voorbij kwam, genoteerd en direct een lezing van hem gevonden bij Surf uit 2005.
- Een nieuw woord geleerd: slate; dit is een soort draadloos schrijfbordje waarmee je je digitaal schoolbord kunt bedienen.
- Eye opener: een digitaal schoolbord kan je als leraar verleiden terug te vallen op voornamelijk klassikaal doceren (ten koste van adaptief onderwijs).
- Leuk gesprek gehad met voornaamgenoot Erno Hannink. We hadden elkaar al op het internet ontmoet, wat ideetjes uitgewisseld. Een gesprek in levenden lijve komt dan snel op stoom. We bleken meer gemeen te hebben dan alleen de voornaam...
- Met mijn Belgische collegae-redacteuren van Computers op School gesproken over Second Life: wordt dat niet veel te veel gehypet?
- Gesprekjes gehad over ict-beleid van scholen (is dat niet te veel ad hoc), plekken waar je educatieve software voor de Apple kunt vinden, waarom wisselen leerkrachten toch nog zo weinig eigengemaakt materiaal uit?
- Leuke duolezing over technologie en toekomst gezien van Rob en Marcel (foto) Creemers (Creemers versus Creemers): het broer-tegen-broer-effect optimaal uitgebuit. (Rob had ik onlangs nog gezien.)

Een goede oogst, want er zit veel zaaigoed bij!

Labels: ,

Acht trends in onderwijs en ict

Welke beelden krijg jij als je de klas van de toekomst voorstelt? Een robot die een lesje wiskunde afdraait? De school als medisch centrum waar leerlingen Flash-cards met parate kennis krijgen geïmplanteerd? En de leraar: wordt hij een Bint, een Big Brother of een Jean-Luc Picard? In Vector van maart 2007 beschrijf ik acht trends in onderwijs en ict, naar aanleiding van bezoekjes aan twee onderwijsbeurzen.

Reacties op het artikel vind je op de weblog van Pierre Gorissen.

Labels:

'Een vonk aansteken door zelf te vonken'

'Er heerst in het onderwijs nog te veel een attitude dat blijven leren niet echt noodzakelijk is. Ik vind dat triest. We hebben het hier over de sector die over leren gaat, en de sector blijkt zelf niet te leren. Leraren zouden wat dat betreft toch rolmodellen moeten zijn.' Prof. dr. Marc Vermeulen van het IVA in een interview over de toekomst van het onderwijs in Vector, maart 2007. Volgens Vermeulen is een goede leraar iemand die 'een vonk kan aansteken door zelf te vonken'.

Labels: , ,

De toekomst volgens Rob Creemers

Afgelopen vrijdag was ik dagvoorzitter annex verslaggever bij een studiedag over onderwijs en ict van Viataal, een grote organisatie op het gebied van zorg en onderwijs aan mensen met een beperking op het gebied van horen, zien en communicatie. Hoofdspreker was trendwatcher Rob Creemers.

Foto: Max Verdoes
In een lezing van ruim een uur ging Creemers in op de gevolgen van de razendsnelle ontwikkelingen op het gebied van de technologie. Met zijn duizelingwekkende snelheid, het met humor doorspekte verhaal en de flitsende audiovisuele ondersteuning hield hij zijn publiek op het puntje van de stoel. "De toekomst voorspellen is moeilijk, maar je moet het wel proberen, zeker als je kinderen opleidt voor een plek in die toekomst." Creemers schetste hoe technologie sneller, krachtiger en kleiner wordt en hoe allerlei technologieën met elkaar gaan samenwerken en communiceren. Draadloos internet, de opkomst van video en virtuele werelden... het zal de manier van hoe wij werken en leren drastisch veranderen. "Er is sprake van een nieuwe generatie kinderen. Zonder internet kunnen ze hun huiswerk niet eens meer doen. Ze communiceren via MSN en spelen computerspellen. De uitdaging is deze nieuwe technologieën zodanig te gebruiken dat je de leerlingen blijft bereiken, maar vooral ook om ze te leren er optimaal mee om te gaan. Doelgericht ict-gebruik is meer dan chatten; optimaal informatie zoeken op het internet moet je écht leren!"

Foto: Max Verdoes

Creemers confronteerde zijn gehoor ook met een aantal ‘inconvenient truths’, die in beeld komen als je de ontwikkelingen die nu herkenbaar zijn doortrekt naar de toekomst. "De economieën van China en India vormen een enorme concurrentie voor Europa. Wij vergrijzen, willen niet zo hard werken, zijn traag en niet flexibel in onze besluitvorming en zijn getalsmatig sterk in de minderheid. Technologische ontwikkelingen betekenen in dat verband dat we ons serieus zorgen moeten maken als je baan ook via een ‘draadje’ vanuit Azië gedaan kan worden, of je nu hoog of laag opgeleid bent. Geruststellende gedachte: voor goede leraren is altijd werk." Er komen meer gevaren op ons af, stelt Creemers. "Nieuwe technologieën vormen een bedreiging voor onze privacy, fossiele brandstoffen raken op, de wereldbevolking blijft groeien, onze verkeersaderen slibben dicht... Maar de allergrootste bedreiging wordt waarschijnlijk gevormd door de klimaatcrisis. Zelfs met drastische maatregelen kunnen we het ingezette broeikaseffect niet zomaar even terugdraaien." Creemers illustreerde zijn boodschap met een luchtig filmpje: een ijsbeer scheert voorzichtig met een tondeuse zijn veel te warme vacht af... Een grap die het gevoel van urgentie zeker niet wegnam.

Hier vind je een presentatie van Rob Creemers in video.

Labels: , ,

Ja maar, ik ben wel leraar

Vorige week maandag verzorgden Berthold Gunster en zijn vaste 'tegenspeler' Tim Winkel een bijzonder leuke conferentie in de Jaarbeurs in Utrecht over het 'Ja-maar'-concept. Aanleiding: het verschijnen van een tweetal boekjes waarin het concept vertaald is naar het onderwijs.


Berthold Gunster in gesprek met een leerling. Foto: Ivo Mijland

'Ja-maar' is een verhaal dat associaties oproept met lateraal denken (De Bono), oplossingsgericht werken en NLP. Het is toepasbaar in alle denkbare gebieden, van zakenwereld tot zorg, van privé tot onderwijs. Kern van de boodschap is dat wij geneigd zijn wel tegen van alles 'ja' te zeggen, maar dat er altijd weer een 'maar' op volgt. Dat werkt vaak contraproductief. Vaker volmondig 'ja' zeggen maakt ons betere, meer gelukkige mensen.

'Ja-maar' is herkenbaar en eenvoudig. Dus is scoren gegarandeerd. Zeker als je het ook nog eens goed kunt brengen. En dat kan Gunster, mede dankzij jarenlange ervaring in de theaterwereld.

De belangrijkste boodschap aan het onderwijs is om veel beter te kijken naar talent en verlangen, naar het versterken van wat goed gaat, maar ook accepteren dat dingen mislukken. Ofwel: van proberen kun je leren. Besef ook: het talent van straks zit nu bij je in de klas: van de toekomstige minister-president tot de loodgieter die als jij met pensioen bent je lekkende kraantje komt repareren.

Gunster gebruikt een mooie metafoor: het onderwijs beschouwt haar leerlingen te veel als graanveld. Maar een goede leraar is een tuinman die de verschillende planten in de tuin verschillend verzorgt en beseft dat je niet kunt trekken aan een plantje om het sneller te laten groeien.

Labels: ,

Werken om te leren, leren om te werken

MKB en hogescholen hebben elkaar nodig in een wereld die in rap tempo verandert. Door gebruik te maken van elkaars kennis, faciliteiten en netwerken ontstaat nieuwe kennis. Die kennis is hard nodig in de competitieve wereldeconomie. Dat samenwerking tussen MKB en hogescholen achterblijft is een zorgelijk gegeven. In het Unikum-project van de Digitale Universiteit zijn nieuwe scenario’s besproken en ontwikkeld voor een intensievere samenwerking tussen het hoger beroepsonderwijs en het MKB.

In de scenario’s wordt er de nadruk op gelegd dat toenadering mogelijk is als het onderwijs en het bedrijfsleven meer begrip voor elkaars rol op gaan brengen. Flexibiliteit, maatwerk, halen en brengen en win-win zijn daarbij de kernwoorden. Gedeelde verantwoordelijkheid voor de vorming van toekomstige beroepsbeoefenaren is een ander belangrijk uitgangspunt. Daarbij gaat het niet alleen om kennisoverdracht, maar ook om leren samenwerken, ook over de grenzen van het beoogde beroep, creatief omgaan met nieuwe vraagstukken en kritisch leren reflecteren op de eigen ontwikkeling... Dit alles zou vorm moeten krijgen in nieuwe vormen van stages ('werkplekleren') binnen het MKB.

In 'Werken om te leren, leren om te werken' vindt u de opbrengsten van en conclusies uit het project, aangevuld met interviews met pioniers en praktische aanbevelingen voor het vormgeven van samenwerking tussen MKB en hogescholen.

Voor dit boek maakte ik vijf interviews. Verder verzorgde ik de productiebegeleiding en de eindredactie. Klik hier om het boek te bestellen.

Labels: ,

Studiedag met Ben Furman

IMG_4061.JPG"Problems are projects that have not started yet..." Aan het woord is Ben Furman, Fins psychiater en psychotherapeut en één van de autoriteiten in de wereld op het terrein van werken met veranderingen in en coaching van teams op basis van de methodiek van het oplossingsgericht werken, zoals die door Steve de Shazer en Insoo Kim Berg in de U.S.A. werd uitgedacht en met veel succes in de praktijk wordt gebracht. Furman was op 15 december te gast in Conferentieoord Emmaus in Helvoirt, waar hij een sprankelende studiedag organiseerde voor kerndocenten van Fontys OSO.

Furman is een spreker die met warmte, humor en positivisme zijn toehoorders meeneemt. Na een introductie over zijn leven, werk en gedachtegoed (klik hier om deze te downloaden als MP3-bestand van circa 50MB), ging Furman aan de slag met deelnemers: geef elkaar positieve feedback, ga aan de slag met een methodiek voor het stellen van doelen. Een zeer inspirerende dag...

Meer over Ben Furman vind je op diens website: www.benfurman.com.

Leestip:

De methode Kids' Skills

Labels: ,

Geschreven: reflecteren in het onderwijs

"Reflecteren betekent dat je nadenkt over problemen die je tegenkomt, zonder ze meteen op te willen lossen. Geen 'quick fixes' dus, maar onzekerheid als bron van inspiratie. En dat is moeilijk. Uit onderzoek blijkt dat mensen allergisch zijn voor onzekerheid. Leerlingen vragen niet voor niets voortdurend: wat moet ik doen? En leraren vragen niet voor niets: hoe beoordeel ik reflectie?" Frans Meijers in een interview voor het blad Vector, een uitgave van de lerarenopleidingen van Fontys. Lees hier het hele artikel.

Labels: ,

- auctions4 - fan3