Onder water...

We weten weinig van wat er zich op onze aarde onder water afspeelt. Onterecht, zegt Robert Ballard. De gepassioneerde wetenschapper vertelde erover tijdens TED 2008. Het is een gloedvol betoog, met uitdagende statements om recht te trekken wat krom is, namelijk dat er vele malen meer geld gaat naar onderzoek van de ruimte en het heelal, dan naar wat er op onze eigen planeet allemaal te ontdekken valt. Ballard laat zien dat we de bodem van de zee nauwelijks in kaart hebben gebracht en dat er levensvormen zijn waar we nog bijna niets van weten.

Wat mij met name raakt in het verhaal is de manier waarop Ballard jongeren betrekt bij zijn onderzoek. Zo laat hij een scholier een onderwatertoestel besturen omdat die daar - dankzij diens ervaring met games - beter in is dan menig professional. Ook kunnen leerlingen via het Jason-project de voortgang van het onderzoek volgen. "Als die onderkaak naar beneden valt, kun je ze zo ontzettend veel leren."

Een goed en goed verpakt verhaal

"Advertising is the price companies pay for being un-original."

Precies!

Het citaat komt uit de TED-presentatie van vormgever Yves Behar. Als je goed, origineel en uniek bent in wat je doet, komen de klanten vanzelf. Advertenties, folders, direct marketing, telefonische acquisitie... allemaal overbodig. Natuurlijk moet je wel vertellen wat je doet. Het internet is daar een geweldig platform voor. Wat heb je dan nodig als organisatie of zelfstandige? Een goed en goed verpakt verhaal!

Op 12 juni vertel ik meer over dit thema tijdens het Social Media Event 2008 in Utrecht.

Meer dan jongleren

Je hebt jongleren... en je hebt het kunstig ritmisch en ruimtelijk bewegen van objecten. Met ballen ja, maar ook met cilinders, stokjes en meer. In 2002 vertoonde Michael Moschen in een half uur durende presentatie zijn kunsten op de TED-conferentie. In de Engelse taal is er een mooi woord voor: flabbergasting!

Mijn Podcast top 5

Media-uitzendingen die je van internet kunt downloaden en beluisteren of bekijken op het moment dat het jou uitkomt, heten podcasts. Je kunt er een abonnement op nemen, zodat je automatisch op de hoogte gebracht wordt van de nieuwste afleveringen van een programma.

Ik gebruik het gratis Apple-programma iTunes om mijn abonnementen bij te houden. Programma's die ik download worden automatisch op mijn iPod gekopieerd, zodra ik dat apparaatje aansluit op mijn computer. Je kunt podcasts over het algemeen ook via de computer beluisteren vanaf de website van de aanbieder.

Het aanbod van podcasts groeit nog altijd met de dag. Jammer is dat er nogal wat veelbelovende podcasts worden opgestart, die na enkele afleveringen weer in het niets verdwijnen. In de onderstaande lijst vind je vijf stabiele kwaliteitspodcasts.

1. TED
De enige videopodcast in dit lijstje. 'Talks' van 20 minuten door verrassende sprekers over uiteenlopende onderwerpen: van wetenschap tot design, van technologie tot filosofie. De opnames worden gemaakt op de jaarlijkse TED-conferentie. Het aanbod is overweldigend. Op 'De tofste talks' vind je aanbevelingen voor de mooiste edities.
2. Šimek 's Nachts
Mooie interviews in de sfeer van 'de mens achter'. Een verademing tussen alle waan-van-de-dag-journalistiek. Šimek is authentiek, oprecht geïnteresseerd in zijn gasten.
3. Shrink Rap Radio
Dr. Dave is geen professionele radiomaker, maar wel een gepassioneerd psycholoog. Charmante, toegankelijke interviews met collega's in de psychologie over trends en specialismen in het vakgebied.
4. BNR Carrière
Het loopbaanprogramma van BNR met Mijke van Wijk. Het thema en de gasten bepalen of ik verder luister.
5. All in the Mind
Verzorgde podcast over psychologie met een BBC-achtige documentaire aanpak. Leuk, dat Australische accent van presentatrice Natasha Mitchell.

Welke podcasts beluister of bekijk jij?

Ja sorry, de verf was op...

Wie aan beeldende kunst denkt, denkt al snel aan verf, hout en steen. Kunstenaars gebruiken deze materialen al sinds het begin van de mensheid als middel om een doel - het uiteindelijke beeld - te bereiken.

Er zijn ook kunstenaars voor wie ontdekkend werken met andere materialen zelf het doel is. We kennen allemaal de zandsculpturen en creaties van luciferhoutjes. Een bijzondere kunstenaar die werkt met andere materialen is Vik Muniz. In bovenstaande TED-presentatie laat hij de geweldige creaties zien die hij met suiker, chocolade en ijzerdraad maakte. Het feit dat hij met onorthodoxe, vaak weerbarstige materialen zulke geweldige voorstellingen weet te maken, geeft een extra dimensie aan de beleving van deze kunst.

Vele andere kunstenaars uit dit 'genre' doen echt spannende dingen met hun materialen. In een recente presentatie over creativiteit liet ik onlangs werk zien van Jennifer Maestre. Zij maakt prachtige werken van ondermeer stukjes potlood en spijkers. Richie Sowa maakte een drijvend eiland op basis van lege plastic flessen. En op dit weblog schreef ik eerder over Theo Janssen, die 'strandbeesten' maakt van stukken elektriciteitsbuis en over de slagwerkgroep Stomp die muziek maakt op afval en alledaagse voorwerpen. Allemaal erg inspirerend!

Ken jij nog meer van dergelijke kunstenaars?

De blokkendoos van onze taal

Onze taal is een blokkendoos. Met woorden en woorddelen kun je oneindig combineren. Zo maken we oneindig veel unieke zinnen, maar kunnen we ook nieuwe woorden samenstellen. Da's handig want het komt soms voor dat er geen woord beschikbaar is om kernachtig uit te drukken wat je wilt zeggen. Zo'n nieuw woord heet een neologisme. Woordenboekmakers smullen ervan, zo blijkt uit de erg geestige talk van Erin McKean op TED.



In mijn taalgebruik ben ik voor een stukje opgevoed door Koot en Bie, de meesters van het nieuwe woord. Ze bedachten woorden als geilneef, doemdenker en positivo, allemaal woorden die uiteindelijk de weg naar het woordenboek hebben gevonden. Ook politici doen vaak pogingen: soms aardig (100-dagentournee), vaker niet (krachtwijk).

Dit zijn enkele neologismen die ik afgelopen jaren heb opgeschreven.
- In 1998 gebruikte ik voor zover ik kan nagaan als eerste het woord multilineariteit. Hypertekst (aan elkaar gelinkt stukjes informatie) maken het mogelijk een digitale bron langs meerdere routes doorlopen. Dat vertelt iets anders dan het vaker gebruikte nonlineariteit.
- Trappengrap is de vertaling van het Duitse Treppenwitz. Ik was die vertaling nog niet tegengekomen.
- Toevalligisatie is het bewust inbrengen van toeval als tegenhanger voor bewust kiezen. Geen mooi woord eigenlijk (het Engels heeft 'randomize').
- Deze week had ik het nog over de overbebording van de Nederlandse wegen.

Wat zijn de eisen aan een goed nieuw woord?
- Er is vraag naar/behoefte aan (vaak door nieuwe ontwikkelingen/veranderende tijdgeest).
- De best denkbare beschrijving met beschikbare woorden is nogal omslachtig.
- Het is gemaakt volgens de regels van de morfologie.
- De betekenis is meteen duidelijk of snel duidelijk te maken.
- Het bekt lekker.

Waar zou jij wel een woord voor willen hebben? Wat vind jij mooie nieuwe woorden?

Keuzevrijheid maakt gelukkig... tot op zekere hoogte

Meer keuze hebben betekent meer vrijheid hebben en dat betekent weer meer geluk... In de westerse economie wordt het gezien als dé ijzeren wet, dé inspiratiebron voor vooruitgang.

Maar waarom lopen er dan zoveel zuurpruimen rond, bijvoorbeeld in supermarkten waar je toch kunt kiezen uit tientallen soorten saladedressing? En waarom zijn we niet zo blij als we hadden gehoopt, zodra we na lang wikken en wegen eindelijk een van de duizenden typen mobieltjes in handen hebben of een film hebben gekeken uit het enorme aanbod op video, dvd en televisie.

Barry Schwartz deed er onderzoek naar en schreef er een boek over: 'The Paradox of Choice'. In een Google Talk van ruim een uur vat hij zijn visie samen: er zijn grenzen aan bovenstaande wet. Als je die in een grafiek zet, zal de stijgende lijn op een bepaald moment naar beneden ombuigen. Dan wordt keuzevrijheid opeens een 'burden'.

Het is technisch gezien niet een heel sterke 'talk': er lopen mensen door het beeld, de vragen uit de zaal zijn niet te verstaan, aan het eind komt er ineens een 'tape change' voorbij en vele Powerpoint-slides zijn er uitgeknipt omdat daar auteursrechtelijk beschermde cartoons op staan. Vanwege dat laatste mankement missen we ook nog eens de toch al spaarzame grappen.

Toch is het de moeite even door te bijten. Schwartz presenteert bevlogen een aantal interessante concepten, zoals die van de 'default assumption': als je geen tijd of zin hebt om te kiezen, ga dan voor de oplossing die de massa kiest. Of die van de 'agent', een professionele keuzemaker die op basis van je vraag de beste oplossing voor je opspoort. Dat kan bijvoorbeeld een makelaar zijn die je het juiste huis aanreikt, je favoriete weblogger die je door het oerwoud van het web loodst of de chef-kok die je een verrassingsmenu adviseert.



Van Schwartz is ook een TED-talk beschikbaar. Korter, maar daarom ook wat minder diepgaand. Vergelijk zijn verhaal ook eens met dat van Daniel Gilbert, dat ook gaat over verkeerde vooronderstellingen over wat ons gelukkig maakt. Of lees 'De paradox van keuzes' van Barry Schwartz. Wat een keuzes, hè?

Zelforganisatie

Jimmy Wales is oprichter van de online encyclopedie Wikipedia. In juli 2005 sprak hij op TED over het wereldwijde succes van de website.

Wales spreekt over een organisatie, die geleid wordt vanuit een mengeling van democratie, aristocratie en monarchie. Doelen als geld verdienen of de baas willen zijn, zijn volledig ondergeschikt gemaakt aan dat ene gezamenlijke, inhoudelijke doel: het maken van een voor iedereen toegankelijke niet-bevooroordeelde encylopedie. Autoriteit en vertrouwen moeten in de wereld van Wikipedia eerlijk verdiend worden. Wie de boel belazert, valt snel door de mand. Zo is - met alleen een conceptueel kader als uitgangspunt - een machtige organisatie ontstaan, zonder hierarchische structuren.

Dit concept van 'zelforganisatie' houdt me al jarenlang bezig, op het spoor gezet door twee ideeën over zelforganiserende systemen: de hersenen (lees: Edward de Bono) en het internet. In traditionele organisaties wordt er even voorzichtig als huiverig aan geroken, bijvoorbeeld in de vorm van zelfsturende teams. Die terughoudendheid is jammer, want volgens mij denken de succesvolle organisaties van de toekomst nu al na over wat 'zelforganisatie' voor hen gaat betekenen.

De tofste talks

Elke dag ontdek ik meer en meer interessante lezingen (talks) en interviews op websites als Google Video, Fora.tv en TED. Zo kwam ik op het idee een webpagina te maken waarop je suggesties krijgt voor goede talks: De Tofste Talks: met citaten van webloggers die aanbevelingen doen.

Overigens, SURF, een van de aanbieders van Nederlandstalige lezingen, zou er goed aan doen de interface van haar videotheek eens wat gebruiksvriendelijker te maken met bovengenoemde websites als voorbeeld. Al was het maar om de toegang te vergemakkelijken tot het tegenwicht tegen het Amerikaanse overwicht op dit gebied.

Wat is jouw staf?

Bij nogal wat sprekers op TED moet je even verder luisteren en kijken dan wat je in eerste instantie hoort en ziet: die typisch Amerikaanse zelfgenoegzaamheid, het prekerige, het 'I know something you don't and I am going to tell you'... Dat geldt ook een beetje voor Rick Warren tijdens TED 2006. Na een nachtje slapen, blijft er wel degelijk iets hangen van zijn verhaal.

Zoals zijn interpretatie van het bijbelverhaal van Mozes die op de berg God ontmoet. Mozes heeft een staf in de hand. Die staat voor zijn identiteit (hij is herder), zijn inkomen (daar verdient hij zijn brood mee) en zijn invloed (hij kan ermee van richting doen veranderen). Die staf bezit je niet, je hebt er het rentmeesterschap over, zegt Warren.

Een vraag die je je dan kunt stellen is: wat is mijn staf? Welk object staat symbool voor mijn talent en wat doe ik met dat talent? Gebruik ik het met het verantwoordelijkheidsgevoel dat bij het rentmeesterschap hoort? Ik denk dat mijn staf mijn pen is (of mijn toetsenbord). Ik ben schrijver, verdien er mijn brood mee en kan er anderen mee beïnvloeden. Het is mijn verantwoordelijkheid mijn talent voor het goede in te zetten. Wat is jouw staf?

Data + design = meer echte kennis

Het is een thema dat me mateloos boeit: internet biedt ons toegang tot steeds meer informatie. Maar hoe internaliseer je die tot echte kennis, kennis die je echt kunt toepassen in je praktijk als kenniswerker, kennis die je tot een beter functionerende professional maakt?

Zojuist een schitterende TED-talk gezien, waarin Hans Rosling iets bijzonders laat zien: door grote hoeveelheden data rond verschillende variabelen en over een langere periode te combineren met hoogwaardige presentatietechnieken en design kun je informatie zodanig vertalen dat je tot een werkelijk waardevolle interpretatie komt. Die interpretatie kan je mentale model wel eens danig op z'n kop zetten.

Rosling laat zien hoe je op deze manier onze kijk op het begrip 'ontwikkelingslanden' radicaal kunt ontdoen van vooroordelen en verkeerde vooronderstellingen. Hij gooit zelfs chimpansees in de strijd: die beantwoorden vragen rond het thema 'ontwikkelingslanden' beter dan wij!



Kijk na het zien van het 20 minuten durende filmpje ook eens op deze pagina en deze pagina.

Inspiratie!

Wat zou je nog naar school gaan als je op elke plek ter wereld, wanneer het jou uitkomt een college zou kunnen volgen van de grootste docenten ter wereld. Een Bono, een Nicholas Negroponte, een Barry Schwartz, een Peter Gabriel, een Tony Robbins... Het mooie is dat het nog kan ook. TED (Technology Entertainment Design) is een jaarlijks congres in het Amerikaanse Monterey. Sprekers van formaat krijgen er twintig minuten spreektijd. Hun 'lectures' worden in audio en video bewaard voor het nageslacht en ontsloten via de website of via de iTunes-winkel als gratis podcast.

Een van de mooiste talks is die van Sir Ken Robinson, auteur van Out of our Minds, Learning to be creative. Robinson houdt een warm pleidooi voor meer aandacht voor creativiteit in het onderwijs. "Creativiteit is even belangrijk geworden als kunnen lezen en schrijven. We moeten het met dezelfde status behandelen." Robinson is geestig en erudiet en weet van begin tot eind de luisteraar vast te houden. Klassespreker!

In maart 2007 wordt de volgende editie georganiseerd. Gasten zijn dan onder andere Bill Clinton, Edward de Bono, Paul Simon, Daniel Goleman en Richard Branson.